Wielki tydzień i Triduum Paschalne

Po wielkim sprzątaniu, domy i obejścia ozdabiano kwiatami w doniczkach i zielonymi gałązkami, malowano szlaczki na ścianach, przyklejano malowanki na papierze i wycinanki. Pod sufitem wieszano kolorowe papierki, wydmuszki i piórka. Porządki kończyły się najczęściej w Wielki Wtorek.

Wielki tydzień był czasem porządkowania nie tylko domu, ale i duszy poprzez liczne posty i umartwiania. Święcono wodę i ogień, przygotowywano jaja wielkanocne. Podczas wielkotygodniowych nabożeństw wierni rozpamiętywali wydarzenia z ostatnich dni życia Chrystusa.

Wielki Czwartek

Obchody Triduum Paschalnego rozpoczynają się wieczorną mszą w Wielki Czwartek. Msza sprawowana jest na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy, podczas której Jezus Chrystus w obecności swoich uczniów ustanowił sakrament Eucharystii oraz sakrament kapłaństwa. W czasie mszy śpiewany jest hymn „Chwała na wysokości”, a we wszystkich kościołach biją dzwony. Po zakończeniu mszy Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do kaplicy przechowania, zwanej również ciemnicą (symbolizującej więzienie, do którego został wtrącony Chrystus po Ostatniej Wieczerzy), gdzie odbywa się adoracja trwająca co najmniej do północy.

Wielki Piątek

Oznacza dzień sądu, męki i śmierci Jezusa Chrystusa, jest jedynym dniem w roku, kiedy nie odprawia się mszy świętej. We wszystkich kościołach odprawiana jest natomiast Liturgia Męki Pańskiej. Tu następuje adoracja drzewa krzyża, stanowiącego symbol zbawienia. Po zakończeniu obrzędu następuje wystawienie Najświętszego Sakramentu i przeniesienie do symbolicznego Grobu Pańskiego.

Według Ewangelii, Jezus Chrystus został ukrzyżowany na skalistym wzgórzu koło Jerozolimy, zwanym Miejscem Czaszki. W języku aramejskim to Golgota, a jej łacińskim odpowiednikiem jest Calvaria. Już od XV wieku wznoszone kalwarie symbolizujące miejsce, gdzie dokonała się męka Syna Bożego. W Polsce pierwszą z nich była Kalwaria Zebrzydowska. Inne polskie kalwarie to m.in. Góra Kalwaria pod Warszawą, Kalwaria Pacławska.

Tego dnia w wiejskich chałupach gospodarze wygaszali stary ogień, by rozniecić nowy świecami zapalonymi od poświęconego, płonącego przy kościele ogniska. Dom, oborę i bydło skrapiali wodą święconą przyniesioną z kościoła.

W Wielki Piątek nie wolno było wprawdzie pracować w polu, ale w gospodarstwie należało wykonać wiele czynności, które miały zapewnić urodzaj. Kobiety siały w ogródkach warzywa i kwiaty, sadziły kapustę. Kiedy wyrabiały ciasto na chleb wielkanocny, wychodziły do sadu i obejmowały oblepionymi rękami drzewa owocowe albo myły je wodą, którą uprzednio obmywały upieczony chleb. Aby drzewa dobrze rodziły, gospodarze obwiązywali ich pnie słomianymi powrósłami, trzęśli nimi albo smagali (bili) je zielonymi gałązkami.

Wielka Sobota

W ten dzień również nie jest odprawiana msza święta, stanowi czas żałoby i oczekiwania na zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Tego dnia chrześcijanie święcą pokarmy i odwiedzają Groby Pańskie. Wieczorem odbywa się liturgia Wigilii Paschalnej, zaliczanej do niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. W trakcie mszy następuje poświęcenie ognia i wody, zaś wierni odnawiają przyrzeczenia chrzcielne. Najświętszy Sakrament powraca do tabernakulum…