Woda \u017cycia wyp\u0142yn\u0119\u0142a z chrystusowego boku w Wielki Pi\u0105tek, ale dopiero Wielkanoc ujawnia w pe\u0142ni jej moc oczyszczania i wspomagania odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia. Nale\u017ca\u0142o jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 \u2013 w tym czasie wielk\u0105 aktywno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 demony wodne. Topielce maj\u0105 wtedy \u201ewielk\u0105 moc do cz\u0142owieka\u201d. Z tego wierzenia wywodzi si\u0119 zakaz k\u0105pieli w rzekach, strumieniach, jeziorach a\u017c do nocy \u015aw. Jana. Te z\u0142e duchy, topielce, mamuny i inne wywodzi\u0142y si\u0119 z dusz zmar\u0142ych \u015bmierci\u0105 nag\u0142\u0105, kt\u00f3ra zak\u0142\u00f3ca\u0142a naturalny bieg rzeczy (np. \u015bmier\u0107 samob\u00f3jc\u00f3w, dziewic zmar\u0142ych przed \u015blubem). Dlatego nie mog\u0142y przej\u015b\u0107 do krainy \u015bmierci i bytowa\u0142y pomi\u0119dzy \u015bwiatem \u017cywych, a umar\u0142ych. Ich ulubionym miejscem by\u0142y w\u0142a\u015bnie jeziora, stawy, bagna. Istoty te na co dzie\u0144 nie sprzyja\u0142y ludziom, jednak w czasie \u015bwi\u0119towania nale\u017ca\u0142o skorzysta\u0107 w ich pomocy, aby zapewni\u0107 przysz\u0142y urodzaj.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego w Wielkanoc, w przeciwie\u0144stwie do Bo\u017cego Narodzenia, nie obowi\u0105zywa\u0142 zakaz prz\u0119dzenia, tkania, szycia.<\/p>\n\n\n\n
W poniedzia\u0142ek wielkanocny o \u015bwicie gospodarze kropili swoje pola wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105, \u017cegnali si\u0119 znakiem krzy\u017ca i modl\u0105c si\u0119, wbijali w ziemi\u0119 krzy\u017cyki z palm, aby zapewni\u0107 urodzaj i chroni\u0107 zasiew przed gradem. B\u0142ogos\u0142awiono ziemi\u0119 i przysz\u0142e zbiory, obje\u017cd\u017caj\u0105c pola w procesji na koniach.<\/p>\n\n\n\n
Ten dzie\u0144, nazywany \u015bmigusem-dyngusem lub lanym poniedzia\u0142kiem, nikomu nie m\u00f3g\u0142 uj\u015b\u0107 na sucho. W\u015br\u00f3d pisk\u00f3w, krzyk\u00f3w, szamotaniny i \u015bmiechu najch\u0119tniej oblewano \u0142adne i lubiane panny. Stary przes\u0105d m\u00f3wi\u0142 o tym, \u017ce oblanie wod\u0105 gwarantowa\u0142o szybkie zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Wierzono, \u017ce woda ma wp\u0142yw na pi\u0119kno i p\u0142odno\u015b\u0107. Ta dziewczyna, kt\u00f3rej nie oblano wiadrem zimnej wody albo nie wrzucono do rzeki czy chocia\u017cby koryta do pojenia byd\u0142a, czu\u0142a si\u0119 obra\u017cona. \u015amigus i dyngus to by\u0142y kiedy\u015b dwa odr\u0119bne zwyczaje: \u015amigus, zwi\u0105zany z biciem panien wierzbowymi ga\u0142\u0105zkami lub laniem zimn\u0105 wod\u0105, symbolizowa\u0142 wiosennie oczyszczenie z grzechu, brudu i chor\u00f3b, a dyngus to zwyczaj odwiedzania si\u0119 w domach z \u017cyczeniami, po\u0142\u0105czony z pocz\u0119stunkiem. By\u0142 \u015bwietnym sposobem na wymuszanie datk\u00f3w, szczeg\u00f3lnie jajek, pod gro\u017ab\u0105 przymusowej k\u0105pieli. Panny, kt\u00f3re nie chcia\u0142y by\u0107 oblane, mog\u0142y si\u0119 takim „dyngusem” wykupi\u0107, podaj\u0105c kawalerom jaki\u015b smako\u0142yk ze sto\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Z czasem ludowe zasady, kt\u00f3re uderza\u0142y g\u0142\u00f3wnie w m\u0142ode dziewczyny, zast\u0105pi\u0142a totalna rewolucja obyczajowa i zacz\u0119to polewa\u0107 wszystkich bez wyj\u0105tku. W latach 90. bardzo popularne by\u0142o oblewanie wiernych, kt\u00f3rzy opuszczali ko\u015bcio\u0142y. Na przystankach autobusowych gromadzi\u0142y si\u0119 grupy m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3re korzystaj\u0105c z chwilowo otwartych drzwi w autobusie, serwowa\u0142y zimy deszcz pasa\u017cerom. Nie oszcz\u0119dzano te\u017c os\u00f3b starszych, droga do ko\u015bcio\u0142a w drugi dzie\u0144 \u015bwi\u0105t by\u0142a prawdziwym wyzwaniem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Woda \u017cycia wyp\u0142yn\u0119\u0142a z chrystusowego boku w Wielki Pi\u0105tek, ale dopiero Wielkanoc ujawnia w pe\u0142ni jej moc oczyszczania i wspomagania odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia. Nale\u017ca\u0142o jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 \u2013 w tym czasie wielk\u0105 aktywno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 demony wodne. Topielce maj\u0105 wtedy \u201ewielk\u0105 moc do cz\u0142owieka\u201d. Z tego wierzenia wywodzi si\u0119 zakaz k\u0105pieli w rzekach, strumieniach, jeziorach […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":992,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-885","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrzedy-i-tradycje-wsi-polskiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=885"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":994,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/885\/revisions\/994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media\/992"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}