{"id":822,"date":"2025-06-13T13:19:13","date_gmt":"2025-06-13T13:19:13","guid":{"rendered":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/?p=822"},"modified":"2025-06-23T08:46:01","modified_gmt":"2025-06-23T08:46:01","slug":"zniwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/2025\/06\/13\/zniwa\/","title":{"rendered":"\u017bniwa"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n

Oskar Kolberg pisa\u0142: \u201eDo \u017cniwa tak kobiety, jak i m\u0119\u017cczy\u017ani ubieraj\u0105 si\u0119 czysto; parobcy i dziewki przystrajaj\u0105 g\u0142ow\u0119 w kwiaty\u201d. Gospodynie szykowa\u0142y ubrania p\u0142\u00f3cienne, przewiewne, cienkie, ale przede wszystkim chroni\u0105ce przez k\u0142uj\u0105cymi ostami. Do m\u0119\u017cczyzn nale\u017ca\u0142o \u017c\u0119cie, kobiety natomiast zajmowa\u0142y si\u0119 podbieraniem.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy pia\u0142y koguty, ludzie zaczynali prac\u0119. Zbo\u017ce \u017c\u0119to od samego \u015bwitu, ko\u0144czono o zmierzchu, a podczas \u017c\u0119cia zbo\u017ca nie wolno by\u0142o odwraca\u0107 si\u0119 plecami do s\u0142o\u0144ca. W po\u0142udnie \u017ce\u0144cy przerywali prac\u0119, aby co\u015b zje\u015b\u0107 i odpocz\u0105\u0107. Wierzono te\u017c, \u017ce godzina po\u0142udniowa jest niepewna \u2013 wtedy na ziemi\u0119 mog\u0105 schodzi\u0107 niebezpiecznie demony. I tak pracowano do zmierzchu. Ciemno\u015bci kry\u0142y w sobie tajemnic\u0119, \u0142atwo pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 z\u0142ych istot. Noc\u0105 nie wolno by\u0142o pracowa\u0107 ani je\u015b\u0107, chyba, \u017ce by\u0142 to czas \u015bwi\u0119towania. Ten urywek doby by\u0142 przeznaczony na sen.<\/p>\n\n\n\n

Zbo\u017ce \u017c\u0119to po\u015bwi\u0119conymi sierpami i kosami. Pierwsze \u015bci\u0119te k\u0142osy b\u0142ogos\u0142awiono znakiem krzy\u017ca i r\u00f3wnie\u017c uk\u0142adano je na krzy\u017c. Ta czynno\u015b\u0107 zawsze nale\u017ca\u0142a do gospodarza. Sz\u0142o si\u0119 zawsze \u201eze s\u0142o\u0144cem\u201d i to nie przez przypadek \u2013 tylko taki kierunek zapewnia\u0142 dobrze wykonan\u0105 prac\u0119, bo codzienna w\u0119dr\u00f3wka s\u0142o\u0144ca wyznacza\u0142a porz\u0105dek \u017cycia i \u0142\u0105czy\u0142a wch\u00f3d z pocz\u0105tkiem ka\u017cdego dzia\u0142ania, a zach\u00f3d z jego ko\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n

Jakie by\u0142y dobre dni na prac\u0119 w polu?<\/p>\n\n\n\n

Odpowiedni by\u0142 wtorek i czwartek, czasem \u015broda. Ani poniedzia\u0142ek, ani pi\u0105tek nie by\u0142y dobrym dniem na rozpoczynanie polnych prac. Poniedzia\u0142ek by\u0142 \u015bwi\u0119tego dnia za bliski, aby by\u0142 sprzyjaj\u0105cy dobrej, codziennej pracy. Pi\u0105tek uznawano za dzie\u0144 powagi i postu. Ale sobota sprzyja\u0142a zar\u00f3wno rozpoczynaniu, jak i ko\u0144czeniu prac. Wierzono, \u017ce w sobot\u0119 \u201echo\u0107by nie wiem jak deszczowa, na chwilk\u0119 zawsze wida\u0107 niebo\u201d, bo s\u0142o\u0144ce musi si\u0119 pok\u0142oni\u0107 Maryi albo \u017ce tego dnia Matka Bo\u017ca suszy\u0142a pieluszki Pana Jezusa. Sobota jest dniem poprzedzaj\u0105cym dzie\u0144 \u015bwi\u0119ty, czyli dzie\u0144 wolny od pracy, dlatego w\u0142a\u015bnie prace \u017cniwne rozpoczynano najcz\u0119\u015bciej tego dnia.<\/p>\n\n\n\n

Ludzie \u017c\u0119li, zbierali, podbierali, wi\u0105zali snopy powr\u00f3s\u0142ami, robili kopki, a na czubku sta\u0142 rozczepierzony snopek. Kopki sk\u0142adano na zr\u0105b, zaginano pod sp\u00f3d \u201eziorka\u201d. W \u015brodku rol\u0119 rusztowania pe\u0142ni\u0142 jeden snop. Ramiona kopy rozchodzi\u0142y si\u0119 na 4 strony \u015bwiata, a ka\u017cde zawiera\u0142o po pi\u0119\u0107 snop\u00f3w. Na wierzchu stawiano \u201eczapk\u0119\u201d. To, czego nie uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 kobietom w snopek, zbiera\u0142y dzieci \u2013 za \u015bwi\u0119tokradztwo uznawano pozostawienie k\u0142osk\u00f3w. Tak przygotowane zbo\u017ce musia\u0142o chwil\u0119 odsta\u0107 w polu, czasami nawet dwa tygodnie. Wysuszone mo\u017cna by\u0142o zwie\u017a\u0107 do stodo\u0142y wozem drabiniastym. Plony nale\u017ca\u0142o zabezpieczy\u0107 przed gryzoniami i chocia\u017c m\u00f3wi si\u0119, \u017ce \u201eod myszy do cysorza wszyscy \u017cyj\u0105 z gospodorza\u201d, to dbano o to, by myszki nie gryz\u0142y, dlatego stosowano r\u00f3\u017cne metody \u2013 odrobin\u0119 zbo\u017ca zostawiano dla nich na \u015brodku boiska\/stodo\u0142y i stosowano kombinacje odstraszaj\u0105cych zi\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Czasami wida\u0107 w polach fragmenty niedokoszonych zagon\u00f3w \u2013 nie jest to symbol niechlujstwa gospodarza, a pradawna tradycja. Zostawiona gar\u015b\u0107 rosn\u0105cego zbo\u017ca by\u0142a zwijana w jedno, zwi\u0105zywana wst\u0105\u017ck\u0105 i ubierana kwiatami. To pozostawione by\u0142o w podzi\u0119ce Panu Bogu \u2013 wierzono, \u017ce je\u015bli gar\u015b\u0107 ziaren si\u0119 zostawi, to i gospodarzowi b\u0119dzie si\u0119 darzy\u0107. Korzysta\u0142o z tego te\u017c ptactwo, dzikie zwierz\u0119ta. Nazywano j\u0105 r\u00f3\u017cnie: przepi\u00f3rka, broda, wi\u0105zanka, garstka. Pozostawa\u0142a w polu a\u017c do jesiennej orki.<\/p>\n\n\n\n

\u017bniwa to czas okropnie ci\u0119\u017ckiej pracy, ale te\u017c satysfakcji. Wida\u0107 w ko\u0144cu efekty wielomiesi\u0119cznych stara\u0144. To wtedy w ca\u0142ej wsi s\u0142ycha\u0107 by\u0142o odg\u0142osy klepania i ostrzenia kos, sierp\u00f3w. Pocz\u0105tkowo u\u017cywano tylko sierp\u00f3w, wielu gospodarzy nie godzi\u0142o si\u0119 na kos\u0119, bo \u201egdzie dar bo\u017cy kos\u0105 ci\u0105\u0107\u201d. Z czasem ta nowo\u015b\u0107 upowszechni\u0142a si\u0119 i przede wszystkim u\u0142atwia\u0142a prac\u0119, jednak dba si\u0119 o to, by pierwsz\u0105 gar\u015b\u0107 zbo\u017ca uci\u0105\u0107 sierpem. Wa\u017cna by\u0142a wzajemna pomoc i wsparcie. Ludzie sobie pomagali, nikogo nie zostawiano samego. Najpierw \u017c\u0119li u jednego, potem rodzina, krewni, s\u0105siedzi szli do kolejnego gospodarza i \u017cniwowali dop\u00f3ki nie zebrano wszystkich plon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wszyscy byli tak spragnieni \u015bwie\u017co pieczonego chleba, \u017ce ju\u017c nied\u0142ugo po \u017cniwach odbywa\u0142a si\u0119 pierwsza m\u0142\u00f3cka cepami. Oczyszczone ziarna przekazywano do m\u0142yna, by zemle\u0107 na m\u0105k\u0119 i z niej zrobi\u0107 chleb. Klasyczna m\u0142\u00f3cka odbywa\u0142a si\u0119 jednak dopiero jesieni\u0105.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t