{"id":819,"date":"2025-06-13T11:52:09","date_gmt":"2025-06-13T11:52:09","guid":{"rendered":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/?p=819"},"modified":"2025-06-23T08:46:57","modified_gmt":"2025-06-23T08:46:57","slug":"andrzejki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/2025\/06\/13\/andrzejki\/","title":{"rendered":"Andrzejki"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obchodzone s\u0105 w noc z 29 na 30 listopada. Wiecz\u00f3r ten od dawna by\u0142 przeznaczony na dziewcz\u0119ce wr\u00f3\u017cby, kt\u00f3re stara\u0142y si\u0119 pozyska\u0107 pomoc i opiek\u0119 \u015aw. Andrzeja. Wieczorem zbiera\u0142y si\u0119 one w izbie i wsp\u00f3lnie przyst\u0119powa\u0142y do wr\u00f3\u017cb maj\u0105cych wskaza\u0107 im przysz\u0142ego m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej znan\u0105 wr\u00f3\u017cb\u0105 jest lanie wosku (tak\u017ce cyny lub o\u0142owiu). Roztopiony wosk wylewano na wod\u0119 przez dziurk\u0119 od klucza, s\u0142om\u0119 lub podkow\u0119. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142 to klucz, a dlaczego? Wierzono, \u017ce \u017celazo odstrasza z\u0142e moce, wi\u0119c \u017ceby z\u0142y chochlik nie zafa\u0142szowa\u0142 przepowiedni, lano wosk przez klucz, kt\u00f3ry symbolicznie otwiera\u0142 przed wr\u00f3\u017c\u0105cymi przysz\u0142o\u015b\u0107. Po zastygni\u0119ciu przygl\u0105dano mu si\u0119 pod \u015bwiat\u0142o interpretuj\u0105c kszta\u0142t cienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Panny wr\u00f3\u017cy\u0142y zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie na wszelaki spos\u00f3b np. uk\u0142adaj\u0105c buty i ta, kt\u00f3rej but pierwszy przekroczy\u0142 pr\u00f3g, najszybciej wyjdzie za m\u0105\u017c. Buty by\u0142y r\u00f3wnie\u017c przez panny rzucane &#8211; kt\u00f3ra dorzuci\u0142a najdalej, ta w\u0142a\u015bnie pierwsza dostanie m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inn\u0105 wr\u00f3\u017cb\u0105 by\u0142o zapisywanie imion na kartce, od drugiej strony nale\u017ca\u0142o wbi\u0107 ig\u0142\u0119 i imi\u0119, na kt\u00f3re natrafi\u0142a, by\u0142o imieniem przysz\u0142ego m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Popularnymi wr\u00f3\u017cbami by\u0142y tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>palenie papieru i obserwowanie poruszaj\u0105cych si\u0119 cieni na \u015bcianie<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nas\u0142uchiwanie z kt\u00f3rej strony szczeka pies &#8211; w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d b\u0119dzie przysz\u0142y m\u0105\u017c<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wyci\u0105ganie spod przykrywek r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w (pier\u015bcionek &#8211; zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie, r\u00f3\u017caniec &#8211; klasztor, ga\u0142ganowa lalka &#8211; staropanie\u0144stwo, pieni\u0105\u017cek &#8211; bogactwo)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wyci\u0105ganie z zawi\u0105zanymi oczami spod pieca kawa\u0142k\u00f3w drewna i na ich podstawie odgadywanie wygl\u0105du przysz\u0142ego m\u0119\u017ca &#8211; im bardziej smuk\u0142e i proste, tym lepiej, chocia\u017c trafia\u0142y si\u0119 czasem spr\u00f3chnia\u0142e kawa\u0142ki<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pieczenie plack\u00f3w (nazywanych andrzejkami, kukie\u0142kami lub gomu\u0142kami) z m\u0105ki samodzielnie zmielonej w \u017carnach, ale w odwrotnym kierunku (w lewo) i wody, kt\u00f3r\u0105 panny same przynios\u0142y w ustach z wiadra przy studni. Pieczono je na piecu, kt\u00f3re opalane by\u0142o kradzionym od s\u0105siada drewnem. Placki smarowano t\u0142uszczem, wpuszczano do domu psa i ta panna, kt\u00f3rej placek zosta\u0142 zjedzony jako pierwszy mia\u0142a najszybciej wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c. Je\u015bli pies podbieg\u0142 do progu, wr\u00f3\u017cy\u0142o to szybkie zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie, je\u015bli placek zosta\u0142 tylko nadgryziony, kawaler rzuci sw\u0105 wybrank\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto doda\u0107, \u017ce wszystkie wr\u00f3\u017cby podgl\u0105dali kawalerowie, stoj\u0105c pod oknami lub zagl\u0105daj\u0105c z drugiej izby, ale aby wr\u00f3\u017cby si\u0119 spe\u0142ni\u0142y, musia\u0142y odbywa\u0107 si\u0119 w ukryciu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na koniec pe\u0142nego wra\u017ce\u0144 wieczoru czeka\u0142y w \u0142\u00f3\u017cku sny o dobrym, m\u0105drym i bogatym kawalerze. Aby sny mog\u0142y si\u0119 spe\u0142ni\u0107, panny modli\u0142y si\u0119 do \u015aw. Andrzeja przez ca\u0142y dzie\u0144, niekiedy odmawiaj\u0105c sobie jedzenia. W dzie\u0144 \u015aw. Andrzeja, tu\u017c po przebudzeniu, dziewczyny losowa\u0142y karteczki z imionami, kt\u00f3re wieczorem ukry\u0142y pod poduszk\u0105. Wybrana karteczka wskazywa\u0142a imi\u0119 m\u0119\u017ca. Aby odstraszy\u0107 z\u0142e duchy, kt\u00f3re mog\u0142y odwie\u015b\u0107 kandydata od wej\u015bcia do domu, naciera\u0142y drzwi i furty czosnkiem. Na dr\u00f3\u017ckach przed drzwiami sia\u0142y len i konopie, kt\u00f3re zagrabia\u0142y m\u0119skimi spodniami, aby m\u0119\u017cczyzna zjawi\u0142 si\u0119 jak najszybciej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Obchodzone s\u0105 w noc z 29 na 30 listopada. Wiecz\u00f3r ten od dawna by\u0142 przeznaczony na dziewcz\u0119ce wr\u00f3\u017cby, kt\u00f3re stara\u0142y si\u0119 pozyska\u0107 pomoc i opiek\u0119 \u015aw. Andrzeja. Wieczorem zbiera\u0142y si\u0119 one w izbie i wsp\u00f3lnie przyst\u0119powa\u0142y do wr\u00f3\u017cb maj\u0105cych wskaza\u0107 im przysz\u0142ego m\u0119\u017ca. Najbardziej znan\u0105 wr\u00f3\u017cb\u0105 jest lanie wosku (tak\u017ce cyny lub o\u0142owiu). Roztopiony wosk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1035,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-819","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrzedy-i-tradycje-wsi-polskiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=819"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":821,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/819\/revisions\/821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}