Wigilia to bez w\u0105tpienia wyj\u0105tkowy dzie\u0144 w roku. Roz\u015bwietlony ciep\u0142em rodzinnym, chocia\u017c niekiedy mro\u017any, ponury i w Rogach bardzo cz\u0119sto wietrzny.<\/p>\n\n\n\n
Tego dnia ju\u017c od samego rana wygl\u0105da si\u0119 pierwszej gwiazdki. Wtedy mo\u017cna zasi\u0105\u015b\u0107 do wieczerzy wigilijnej i dobrze jest to zrobi\u0107 wcze\u015bniej, by p\u00f3\u017aniej m\u00f3c uda\u0107 si\u0119 do rodziny i przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Wigilijnych potraw powinno by\u0107 7, 9 lub 12. Wierzono, \u017ce aby sprowokowa\u0107 urodzaj w kolejnym roku, nale\u017cy przygotowa\u0107 potrawy wigilijne z ro\u015blin pochodz\u0105cych z pola, ogrodu, sadu oraz lasu.<\/p>\n\n\n\n
24 grudnia obfitowa\u0142 od zawsze w moc wydarze\u0144. Wr\u00f3\u017cono z zachowa\u0144 ludzi i zwierz\u0105t, obserwowano przyrod\u0119, ziemi\u0119, niebo i przepowiadano przysz\u0142o\u015b\u0107. Wierzono, \u017ce jaki b\u0119dzie ten dzie\u0144, taki b\u0119dzie ca\u0142y rok i dlatego wstawano wcze\u015bnie rano, nie mo\u017cna si\u0119 by\u0142o k\u0142\u00f3ci\u0107. Wypatrywano tak\u017ce m\u0119\u017cczyzn z samego rana, bo to oni mieli przynie\u015b\u0107 szcz\u0119\u015bcie. Czasem nawet trzeba by\u0142o si\u0119 um\u00f3wi\u0107 z ch\u0142opcami, by zaraz z rana pojawili si\u0119 w progu domu. Gdy do domu pierwsza przysz\u0142a jednak baba, m\u00f3wiono, \u017ce ca\u0142y rok b\u0119dzie dziurawy.<\/p>\n\n\n\n
Tego dnia nic nie po\u017cyczano i nie dawano nic z domu, aby i szcz\u0119\u015bcia nie odda\u0107. Aby co\u015b jednak po\u017cyczy\u0107 nale\u017ca\u0142o to kupi\u0107, p\u0142ac\u0105c chocia\u017cby 1 grosz. Po porannym pacierzu ludzie myli si\u0119 pieni\u0119dzmi, \u017ceby mie\u0107 zdrowie i urod\u0119. Wa\u017cne by\u0142o, aby wszystkie przygotowania odbywa\u0142y si\u0119 ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 i wsp\u00f3lnie \u2013 kobiety gotowa\u0142y potrawy, dzieci przystraja\u0142y izb\u0119 ozdobami. Nad sto\u0142em wisia\u0142 \u015bwiat, czyli zrobiona z op\u0142atk\u00f3w kula ziemska ozdobiona kolorowymi bibu\u0142kami i papierkami. Innymi ozdobami by\u0142y owini\u0119te orzechy, jab\u0142uszka wieszane na drzewku (choince). A samo drzewko by\u0142o ubrane w \u0142a\u0144cuchy ze s\u0142omy i r\u00f3\u017cnych drobnych, zwijanych w harmonijk\u0119 bibu\u0142ek. W k\u0105cie izby koniecznie musia\u0142 sta\u0107 snop zbo\u017ca, a na stole pod bia\u0142ym obrusem by\u0142o ziarno (dodawane wiosn\u0105 do siewu) przykryte siankiem na pami\u0105tk\u0119 narodzenia dzieci\u0105tka w stajence. Na tak zastawiony st\u00f3\u0142 stawiano jedn\u0105 du\u017c\u0105 misk\u0119, z kt\u00f3rej jedli wszyscy, a pod ni\u0105 kolorowy op\u0142atek, kt\u00f3ry wr\u00f3\u017cy\u0142, co obrodzi w przysz\u0142ym roku.<\/p>\n\n\n\n
Rozk\u0142adano te\u017c \u0142y\u017cki dla ka\u017cdego. Pannom nie wolno by\u0142o siada\u0107 na rogu, bo oznacza\u0142o to staropanie\u0144stwo. Wa\u017cnym by\u0142o zostawi\u0107 jedno puste nakrycie \u2013 dla zb\u0142\u0105kanego w\u0119drowca. W dawnych wierzeniach ludowych miejsce to by\u0142o przeznaczone dla tych, kt\u00f3rych ju\u017c z nami nie ma.<\/p>\n\n\n\n
Przy stole nale\u017ca\u0142o si\u0119 prze\u017cegna\u0107, dzi\u0119kuj\u0105c modlitw\u0105 za ca\u0142y rok i za szcz\u0119\u015bliwie doczekanie wigilii. Odmawiano te\u017c modlitw\u0119 za zmar\u0142ych. \u0141amano si\u0119 op\u0142atkiem na znak pojednania i \u017cyczliwo\u015bci. Zaczyna\u0142o si\u0119 chlebem, sol\u0105 i czosnkiem. Podczas wy\u0142upywania czosnku m\u00f3wi\u0142o si\u0119 \u201enie wy\u0142upiaj mnie do samego go\u0142ego, to bende cie broni\u0142 od wszystkiego z\u0142ego\u201d. Czosnek mia\u0142 zatem broni\u0107 od z\u0142ych duch\u00f3w, s\u00f3l konserwowa\u0107, a chleba mia\u0142o nigdy nie brakn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Potem na stole pojawia\u0142y si\u0119 tradycyjne potrawy: barszcz z uszkami, kapusta z grochem, kwas\u00f3wka z grzybami, kluski, groch, pierogi, kasza jaglana, ziemniaki, grzyby gotowane i podbijane, p\u0119caki z suszonymi owocami, kasza gryczana.<\/p>\n\n\n\n
Post tego dnia by\u0142 \u015bcis\u0142y, dlatego wszystko maszczono olejem lnianym. O ma\u015ble, s\u0142oninie czy smalcu mo\u017cna by\u0142o zapomnie\u0107. Do picia podawano kompot z suszek. Jedz\u0105c groch, rzucano nim o \u015bcian\u0119 m\u00f3wi\u0105c \u201ewilczku, wilczku, chod\u017a do grochu\u201d \u2013 w ten spos\u00f3b starano si\u0119 przekupi\u0107 wilka \u017ceby nie polowa\u0142 na stada na polach.<\/p>\n\n\n\n
Po ka\u017cdym posi\u0142ku nale\u017ca\u0142o sprawdzi\u0107 czy op\u0142atek przyklei\u0142 si\u0119 do talerza. Je\u015bli tak by\u0142o, oznacza\u0142o spory urodzaj. Nale\u017ca\u0142o ca\u0142y czas trzyma\u0107 \u0142y\u017ck\u0119 w r\u0119ce i koniecznie spr\u00f3bowa\u0107 wszystkich potraw. Na ko\u0144cu na stole pojawia\u0142y si\u0119 jab\u0142ka, orzechy, przek\u0142ada\u0144ce.<\/p>\n\n\n\n
A potem by\u0142o kol\u0119dowanie. Dziewcz\u0119ta wyci\u0105ga\u0142y \u017ad\u017ab\u0142a spod obrusu \u2013 gdy uda\u0142o si\u0119 do pary, wr\u00f3\u017cy\u0142o to szybkie zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Inn\u0105 wr\u00f3\u017cb\u0105 by\u0142o patrzenie na d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017ad\u017ab\u0142a \u2013 im kr\u00f3tsze, tym kr\u00f3tszy czas do znalezienia m\u0119\u017ca (cz\u0119sto d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017ad\u017ab\u0142a by\u0142a r\u00f3wnie\u017c interpretowana jako d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia).<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0142opcy rzucali s\u0142om\u0105 do powa\u0142y \u2013 ile zwisa\u0142o, tyle kop zbo\u017ca si\u0119 zbierze. Na koniec zbierano \u0142y\u017cki do kupy, \u017ceby si\u0119 byd\u0142o nie roz\u0142azi\u0142o. Po wieczerzy matka siada\u0142a na s\u0142om\u0119 z dzie\u0107mi, \u017ceby kwoka na kurcz\u0119tach siedzia\u0142a. Starsi obwi\u0105zywali powr\u00f3s\u0142ami drzewa w sadzie, \u017ceby lepiej rodzi\u0142y. Resztkami po wieczerzy dzielono si\u0119 ze zwierz\u0119tami, by podzi\u0119kowa\u0107 im za s\u0142u\u017cb\u0119 i ca\u0142y rok. Wierzono, \u017ce tego wieczoru zwierz\u0119ta przemawiaj\u0105 ludzkim g\u0142osem \u2013 ale tylko cz\u0142owiek bez grzechu mo\u017ce je us\u0142ysze\u0107.<\/p>\n\n\n\n
O p\u00f3\u0142nocy wszyscy szli na pasterk\u0119. Dziewcz\u0119ta, kiedy sz\u0142y na msz\u0119, liczy\u0142y ko\u0142ki w p\u0142ocie \u2013 parzysta liczba znaczy\u0142a wydanie za m\u0105\u017c. Spogl\u0105dano tak\u017ce w niebo \u2013 ile by\u0142o gwiazd na niebie, tyle kop urodzaju.<\/p>\n\n\n\n
To pi\u0119kne zwyczaje, kt\u00f3re s\u0105 jeszcze widoczne w wielu polskich domach. Jeszcze czasami s\u0142ycha\u0107 szczyrkanie \u0142y\u017ckami na rogu domu albo wygl\u0105danie, z kt\u00f3rej strony zaszczeka pies \u2013 to zwiastuje sk\u0105d nadejdzie przysz\u0142y m\u0105\u017c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wigilia to bez w\u0105tpienia wyj\u0105tkowy dzie\u0144 w roku. Roz\u015bwietlony ciep\u0142em rodzinnym, chocia\u017c niekiedy mro\u017any, ponury i w Rogach bardzo cz\u0119sto wietrzny. Tego dnia ju\u017c od samego rana wygl\u0105da si\u0119 pierwszej gwiazdki. Wtedy mo\u017cna zasi\u0105\u015b\u0107 do wieczerzy wigilijnej i dobrze jest to zrobi\u0107 wcze\u015bniej, by p\u00f3\u017aniej m\u00f3c uda\u0107 si\u0119 do rodziny i przyjaci\u00f3\u0142. Wigilijnych potraw powinno […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1307,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-803","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrzedy-i-tradycje-wsi-polskiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=803"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":805,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/803\/revisions\/805"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}