W Bo\u017ce Narodzenie obowi\u0105zywa\u0142 zakaz wykonywania wszelkich czynno\u015bci (nawet gotowania). \u015awi\u0119towano w gronie rodzinnym.<\/p>\n\n\n\n
Do tradycji okresu Bo\u017cego Narodzenia wesz\u0142o kol\u0119dowanie maj\u0105ce charakter widowiska teatralnego. Sk\u0142ad ka\u017cdej grupy kol\u0119dniczej by\u0142 inny, podobnie jak ich repertuar. Do najstarszych nale\u017c\u0105 zwyczaje kol\u0119dowania z \u017cywymi zwierz\u0119tami, np. z koniem, ale odmian kol\u0119d by\u0142o wiele np. z turoniem, z koz\u0105, z koby\u0142k\u0105, z gwiazd\u0105, z szopk\u0105, z \u201erajem\u201d czy z Herodem.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c od Wigilii do dom\u00f3w przychodzili kol\u0119dnicy z darem w formie \u017cycze\u0144 wyra\u017conych symbolicznie lub wprost. Ich przyj\u015bcie mia\u0142o charakter sprawczy, mia\u0142o sprowadzi\u0107 na domownik\u00f3w dostatek i urodzaj.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiadcz\u0105 o tym np. s\u0142owa przez nich wypowiadane:<\/p>\n\n\n\n
\u201eTu szcz\u0119\u015bcie b\u0119dzie<\/p>\n\n\n\n
gdzie drab przyb\u0119dzie<\/p>\n\n\n\n
Krowa si\u0119 ocieli<\/p>\n\n\n\n
Dziewka za m\u0105\u017c wyjdzie (\u2026)\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ale i kol\u0119dnicy nie wychodzili z \u017cadnego domu z pustymi r\u0119kami. W zamian za \u017cyczenia otrzymywali zbo\u017ce, pieczywo, w\u0119dliny, pieni\u0105dze lub pocz\u0119stunek. W ten spos\u00f3b tworzony by\u0142 \u201e\u0142a\u0144cuch\u201d wymiany dar\u00f3w, kt\u00f3ry mia\u0142 symboliczne, magiczne znaczenie i nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 przerwany. Dlatego \u017cadnego domu nie mo\u017cna by\u0142o pomin\u0105\u0107 i \u017caden gospodarz nie m\u00f3g\u0142 nie zrewan\u017cowa\u0107 si\u0119 kol\u0119dnikom datkiem. Wierzono, \u017ce w takiej sytuacji ca\u0142a gromada b\u0119dzie ponosi\u0107 konsekwencje w postaci nieurodzaju i g\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego te\u017c jednym z element\u00f3w kol\u0119dy by\u0142o wymuszanie dar\u00f3w, np. poprzez s\u0142owa:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNasz turonik si\u0119 nie ruszy, a\u017c cosik dostanie (\u2026)\u201d<\/p>\n\n\n\n
Czasem kol\u0119dnicy musieli ucieka\u0107 si\u0119 do gro\u017aby:<\/p>\n\n\n\n
\u201eDajcie nam co macie da\u0107,<\/p>\n\n\n\n
bo b\u0119dziemy strzech\u0119 rwa\u0107\u201d. <\/p>\n\n\n\n
W XX w. po kol\u0119dzie chodzili kawalerowie. Z racji tego, \u017ce obyczaj ten przynosi\u0142 doch\u00f3d w formie drobnych pieni\u0119dzy lub po\u017cywienia kol\u0119dowali ch\u0142opcy pochodz\u0105cy z ubogich rodzin. Uwa\u017cano, \u017ce bogatym \u201eniehonorowo\u201d jest chodzi\u0107 po kol\u0119dzie. Stroje i teksty przygotowywano w czasie adwentu.<\/p>\n\n\n\n
Dwana\u015bcie dni pomi\u0119dzy pierwszym (lub wed\u0142ug innych drugim) dniem \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, a \u015bwi\u0119tem Trzech Kr\u00f3li nazywano Godami. By\u0142 to czas, kt\u00f3rzy w przesz\u0142o\u015bci w kulturze ludowej, obfitowa\u0142 w r\u00f3\u017cnego rodzaju wr\u00f3\u017cby, zwyczaje i obrz\u0119dy. By\u0142 to tak\u017ce czas, w kt\u00f3rym powstrzymywano si\u0119 od r\u00f3\u017cnych form pracy w tym mi\u0119dzy innymi od szycia, r\u0105bania drewna czy prania.<\/p>\n\n\n\n
Okres ten by\u0142 po\u015bwi\u0119cany g\u0142\u00f3wnie na wzajemne rodzinno-s\u0105siedzkie odwiedziny i biesiady wype\u0142nione wsp\u00f3lnym kol\u0119dowaniem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Bo\u017ce Narodzenie obowi\u0105zywa\u0142 zakaz wykonywania wszelkich czynno\u015bci (nawet gotowania). \u015awi\u0119towano w gronie rodzinnym. Do tradycji okresu Bo\u017cego Narodzenia wesz\u0142o kol\u0119dowanie maj\u0105ce charakter widowiska teatralnego. Sk\u0142ad ka\u017cdej grupy kol\u0119dniczej by\u0142 inny, podobnie jak ich repertuar. Do najstarszych nale\u017c\u0105 zwyczaje kol\u0119dowania z \u017cywymi zwierz\u0119tami, np. z koniem, ale odmian kol\u0119d by\u0142o wiele np. z turoniem, z […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrzedy-i-tradycje-wsi-polskiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=800"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1997,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions\/1997"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}