Zwierz\u0119tom bardzo cz\u0119sto przypisywano symboliczne znaczenia, a ich zachowanie kojarzono z przepowiadaniem przysz\u0142o\u015bci. Mia\u0142y zwiastowa\u0107 r\u00f3\u017cne wydarzenia, dobre i z\u0142e. Obserwacja \u017cywych istot, znajomo\u015b\u0107 ich przyzwyczaje\u0144 oraz wiedza na ich temat przek\u0142ada\u0142a si\u0119 bardzo cz\u0119sto na ludzkie \u017cycie. To nie tylko zwierz\u0119ta \u2013 to cz\u0119sto no\u015bnik symboliki i wierze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3wiono, \u017ce g\u0142o\u015bne hukanie s\u00f3w <\/strong>ostrzega\u0142o przed nieszcz\u0119\u015bciami. Uwa\u017cano tak\u017ce, \u017ce sowy s\u0105 po\u015brednikami pomi\u0119dzy dniem i noc\u0105, pomi\u0119dzy \u017cywymi a duchami, zar\u00f3wno tymi dobrymi, jak i z\u0142ymi. Ufano, \u017ce tajemnicze ptaki panuj\u0105 nad mocnym \u017cyciem lasu i maj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 moc. Prawdziwym szcz\u0119\u015bciem by\u0142o znalezienie pi\u00f3ra sowy i wszyscy chcieli jej mie\u0107. Pono\u0107 ten niezwyk\u0142y talizman mia\u0142 moc ochronn\u0105 i dodawa\u0142 odwagi. Znalezione pi\u00f3rko zawsze wpinano w kapelusz lub wieszano w domu. Dawniej na wsi wszyscy wiedzieli, \u017ce sowy s\u0105 wszechwiedz\u0105cymi wr\u00f3\u017ckami. Mog\u0142y przepowiada\u0107 zar\u00f3wno dobre, jak i z\u0142e wydarzenia. Znale\u017ali si\u0119 te\u017c tacy, co opowiadali, \u017ce sowy s\u0105 pos\u0142a\u0144cami czarodziei i czarownic. Ka\u017cdy czu\u0142 przed nimi respekt, poniewa\u017c wiedzia\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie one widz\u0105 nawet to, czego nie dostrzegaj\u0105 ludzie.<\/p>\n\n\n\n Bociany<\/strong> darzono olbrzymim szacunkiem, a w chrze\u015bcija\u0144stwie \u0142\u0105czono je z takimi cnotami jak: pobo\u017cno\u015b\u0107, czujno\u015b\u0107, rozwaga, niewinno\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107. Powinny wr\u00f3ci\u0107 do swoich gniazd najp\u00f3\u017aniej na \u015awi\u0119to Zwiastowania Pa\u0144skiego (25 marca), kt\u00f3re nazywano tak\u017ce \u015bwi\u0119tem Matki Boskiej Zagrzewnej, O\u017cywiaj\u0105cej lub Roztwornej (bo \u201eotwiera\u0142a\u201d ziemi\u0119). Je\u015bli nie pojawi\u0142y si\u0119 do tego dnia, zapowiada\u0142 si\u0119 nieurodzajny rok. Ten, kto pierwszy zobaczy\u0142 przylatuj\u0105cego bociana, mia\u0142 zapewnione szcz\u0119\u015bcie, a widziany przez pann\u0119 zwiastowa\u0142 to, \u017ce i ona szybko wyleci z rodzinnego gniazda albo kawaler przyleci. Je\u015bli jednak ptak sta\u0142 – to i pomy\u015blno\u015b\u0107 gdzie\u015b si\u0119 zatrzyma i mo\u017ce do nas nie dotrze\u0107, a panna nie wyjdzie za m\u0105\u017c przez najbli\u017csze miesi\u0105ce. Je\u015bli jednak ptak siedzia\u0142 \u2013 by\u0142 to z\u0142y znak. Nieszcz\u0119\u015bcie zapowiada\u0142o tak\u017ce puste gniazdo, omini\u0119te przez powracaj\u0105ce ptaki, a zabicie bociana by\u0142o grzechem \u015bmiertelnym.<\/p>\n\n\n\n Kot <\/strong>to zwierz\u0119 czarownic. Cz\u0119sto kojarzony z si\u0142ami nadprzyrodzonymi, ale te\u017c po\u017cytecznymi. Gdy czarny kot przeszed\u0142 drog\u0119, mia\u0142o to zwiastowa\u0107 pecha. Gdy si\u0119 my\u0142, mo\u017cna by\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 go\u015bci. Obserwuj\u0105c jego postaw\u0119, wr\u00f3\u017cono te\u017c pogod\u0119: \u201eKotek na murku, gdy uszy do g\u00f3ry postawi, pewny wiatr z p\u00f3\u0142nocy. Ogon do ognia odwr\u00f3ci – mr\u00f3z, \u0142apki li\u017ce – \u015bnieg, a kiedy ogon \u2013 deszcz”. Trzykrotne kichni\u0119cie kota oznacza\u0142o choroby w rodzinie. Spotkanie o p\u00f3\u0142nocy czarnego kota zwiastowa\u0142o rych\u0142\u0105 \u015bmier\u0107. A gdy orszak weselny spotka\u0142 po drodze kota, wr\u00f3\u017cy\u0142o to, \u017ce dzieci m\u0142odej pary b\u0119d\u0105 s\u0142abe i chorowite. Zabicie kota wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze sprowadzeniem nieszcz\u0119\u015bcia na dom. Nie wolno by\u0142o ci\u0105gn\u0105\u0107 za ogon, \u017ceby diabe\u0142 nie zabra\u0142 duszy. W kulturze s\u0142owia\u0144skiej istnia\u0142 wyra\u017any zakaz spo\u017cywania kociego mi\u0119sa. Z\u0142amanie zakazu grozi\u0142o pomieszaniem wszystkich zmys\u0142\u00f3w. Jedna z ludowych legend g\u0142osi, \u017ce pewnego razu kotek przyszed\u0142 do Pana Boga z pro\u015bb\u0105, aby ten da\u0142 mu co\u015b do picia. Pan B\u00f3g wys\u0142ucha\u0142 tych b\u0142aga\u0144 i stworzy\u0142 krow\u0119. Poleci\u0142 wi\u0119c cz\u0142owiekowi, aby po ka\u017cdym dojeniu oddawa\u0142 troch\u0119 mleka kotu. Dlatego gdyby nie kot, ludzie nie mieliby ani mleka, ani kr\u00f3w. Koty podziwiano, ale czasami domownicy mieli obawy, \u017ce b\u0119dzie on \u017ar\u00f3d\u0142em nieszcz\u0119\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n Nied\u017awied\u017a<\/strong> zawsze traktowany by\u0142 w spos\u00f3b wyj\u0105tkowy, bo kojarzony by\u0142 z gro\u017anym i tajemniczym dla ludzi lasem. By\u0142 postrzegany jako wcielenie istoty nadprzyrodzonej przez swoj\u0105 si\u0142\u0119 i dziko\u015b\u0107. M\u00f3wiono, \u017ce nied\u017awiedzie mia\u0142y rozumie\u0107 ludzk\u0105 mow\u0119 i by\u0107 na r\u00f3wni z cz\u0142owiekiem pod wzgl\u0119dem m\u0105dro\u015bci. Uznawane by\u0142y zawsze za du\u017co silniejsze od nas, a co najciekawsze, postrzegano je za ludzi w nied\u017awiedziej sk\u00f3rze. Brunatna sier\u015b\u0107 nied\u017awiedzia, tzw. kud\u0142y by\u0142y lekiem na choroby, np. liszaje. Kud\u0142ami cz\u0119sto te\u017c okrywano dzieci noc\u0105, by si\u0119 nie budzi\u0142y. Wa\u017cne by\u0142o, by sier\u015b\u0107 pochodzi\u0142a z lewego boku nied\u017awiedzia.<\/p>\n\n\n\n Niezwykle wa\u017cny na wsi by\u0142 ko\u0144<\/strong>. Przede wszystkim by\u0142 zwierz\u0119ciem u\u017cytecznym, ale kojarzony by\u0142 z m\u0119stwem, m\u0142odo\u015bci\u0105, dum\u0105 i urod\u0105. Nie bez powodu wi\u0119c, posta\u0107 konia wyst\u0119powa\u0142a w ba\u015bniach i wielu legendach. Ko\u0144 by\u0142 symbolem bogactwa, bo nie ka\u017cdego by\u0142o na niego sta\u0107. Darzony by\u0142 tak wielkim szacunkiem, \u017ce nikt nie wyobra\u017ca\u0142 sobie zjedzenia jego mi\u0119sa. By\u0142 zaprz\u0119gany do sani, kierat\u00f3w, p\u0142ug\u00f3w czy woz\u00f3w. Konia na wiosn\u0119 zdobiono kwiatami i wst\u0105\u017ckami. Nast\u0119pnie oprowadzano go po polach, bo to mia\u0142o zapewni\u0107 dobre plony. Cz\u0119sto wierzono, \u017ce ko\u0144 jest wystawiany na agresj\u0119 demon\u00f3w, a nikt nie m\u00f3g\u0142 pozwoli\u0107 sobie na strat\u0119 tak wa\u017cnego zwierz\u0119cia w gospodarstwie. Jego uprz\u0119\u017c cz\u0119sto by\u0142a zdobiona, ale nie mia\u0142a funkcji jedynie dekoracyjnej, ale przede wszystkim ochronn\u0105. Bardzo cz\u0119sto wieszano czerwone szmatki, kokardki, blaszki, kt\u00f3re mia\u0142y odstrasza\u0107 demony. Dbano o same konie, ale te\u017c stajnie – szczeg\u00f3lnie w okresie, kiedy si\u0142y nieczyste by\u0142y mocno aktywne. Piotr Kowalski w swojej ksi\u0105\u017cce pisa\u0142, \u017ce gdy w drodze do dziewczyny ko\u0144 kawalera okula\u0142, to by\u0142 z\u0142y znak. Dobrym znakiem by\u0142o natomiast, gdy ko\u0144 ruszaj\u0105c z dziedzi\u0144ca r\u017ca\u0142 i prycha\u0142. Widziano w tym zapowied\u017a dobrego przyj\u0119cia kawalera i szans\u0119 na o\u017cenek.<\/p>\n\n\n\n Kogut<\/strong> by\u0142 symbolem p\u0142odno\u015bci, ale te\u017c erotyzmu, wegetacji przyrody i pomy\u015blno\u015bci. Na wiosn\u0119 popularnym zwyczajem by\u0142o chodzenie z kogutem. Najpi\u0119kniejszego i najwi\u0119kszego koguta karmiono ziarnem umoczonym w spirytusie. Przywi\u0105zywano go do w\u00f3zka, przyozdabiano wst\u0105\u017ckami i b\u0142yskotkami – by\u0142 to znak ho\u0142du sk\u0142adanego kogutowi, kt\u00f3ry zapi\u0105\u0142 na Zmartwychwstanie Pa\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n Pies<\/strong> od zawsze by\u0142 przyjacielem cz\u0142owieka. By\u0142 prawdopodobnie pierwszym udomowionym zwierz\u0119ciem. Wierzono, \u017ce przepowiada przysz\u0142o\u015b\u0107. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce wycie psa zwiastowa\u0142o rych\u0142\u0105 \u015bmier\u0107 kogo\u015b bliskiego, a rado\u015b\u0107 wzbudza\u0142o ugryzienie przez czarnego psa m\u0142odej dziewczyny lub ch\u0142opca, bo to zwiastowa\u0142o szcz\u0119\u015bliwe i szybkie ma\u0142\u017ce\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n Krowa<\/strong> by\u0142a symbolem p\u0142odno\u015bci i macierzy\u0144stwa i w przeciwie\u0144stwie do konia, kt\u00f3ry jest zwierz\u0119ciem m\u0119\u017cczyzny, krowa by\u0142a zwierz\u0119ciem kobiety. Za tak\u0105 pe\u0142nowarto\u015bciow\u0105 krow\u0119 uwa\u017cano tylko t\u0119 cieln\u0105, a nawet kiedy zwierze nie chcia\u0142o by\u0107 cielne, stosowano dziwne zabobony. Na przyk\u0142ad cz\u0142owiek, najlepiej pierworodny, musia\u0142 tak\u0105 krow\u0119 uk\u0105si\u0107 trzy razy w krzy\u017c. Od zawsze krowa by\u0142a te\u017c rodzajem waluty, kojarzona z maj\u0105tkiem i na wsi by\u0142a bardzo ceniona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zwierz\u0119tom bardzo cz\u0119sto przypisywano symboliczne znaczenia, a ich zachowanie kojarzono z przepowiadaniem przysz\u0142o\u015bci. Mia\u0142y zwiastowa\u0107 r\u00f3\u017cne wydarzenia, dobre i z\u0142e. Obserwacja \u017cywych istot, znajomo\u015b\u0107 ich przyzwyczaje\u0144 oraz wiedza na ich temat przek\u0142ada\u0142a si\u0119 bardzo cz\u0119sto na ludzkie \u017cycie. To nie tylko zwierz\u0119ta \u2013 to cz\u0119sto no\u015bnik symboliki i wierze\u0144. M\u00f3wiono, \u017ce g\u0142o\u015bne hukanie s\u00f3w ostrzega\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1427,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1426","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obrzedy-i-tradycje-wsi-polskiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1426"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1428,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1426\/revisions\/1428"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gminnecentrum.pl\/zagroda\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}